|
|
Satrancın Kilometere Taşları
 İ.Ö
4000 : Mısır'da Kraliçe Nefertiti'ye ait pramitin
üzerindeki plaka kayıtlar, satrançla ilgili bilinen ilk
dökümanlardır.
 İ.Ö
13'üncü yüzyıl : Troya Kuşatması sırasında Palamades'in
bu oyunu bildiği ve bu nedenle "Tahta At" ile tuzak kurma fikrini
geliştirip uyguladığı bilinmektedir.
İ.Ö 218 : Kartacalı Hannibal
Romalılar'a karşı fillerle kuzeyden saldırma stratejisini geliştirip
başarılı bir biçimde uyguladı. Ancak, iklim koşullarını hesaba
katmamış olması, yüksek askeri ve satranç dehasının yanında yaşının
genç oluşunun getirdiği deneyimsizlikten kaynaklanıyordu.
İ.S 380 : Satrançla ilgili
bulunan ilk yazılı belgelere, Hint hükümdarı II. Chandragupta
zamanında ve "Çaturanga" adlı Sanskritçe oyunda rastlanmaktadır.
531 - 579 : Bu dönemde yaşayan
İran Şahı I. Hüsrev'e satranç takımı hediye edildi ve oyun "Çatrang"
adını aldı.
 600 : Hindistan'ın Pencap
bölgesinde oyunun normları bugünkü biçimini aldı. Aynı yıl
Araplar'ın İran'ı istila etmesi ile oyun Arap ve İslam dünyasında
kabul gördü ve adı "Satranj" olarak değişikliğe uğradı.(
bkz.
www.satranj.com ) Yine bu
yıllarda satrancın, Çin'de "Sat-RanÇu" adıyla oynanmaya başlandığı
bilinmektedir.
714 : Said İbn-i Cubayır'ın
satrancı körleme oynadığı bilinmektedir.
800 : Emevi Devleti, satrancı
İspanya'ya taşıdı. Harun Reşid, Fransa Kralı Charlemagne'ye satranç
takımı armağan etti.
834 - 842 : İlk satranç problemi
Bağdat'ta Halife Muttasım Billah tarafından hazırlandı.
946 : Bulunduğu çağın en güçlü
satranççısı olarak Türk Assuli kabul edilmektedir.
1000 : Satranç, Bizanslılar,
Ruslar ve Vikingler tarafından da oynanmaya başlandı.
1011 : Firdevsi'nin ünlü
"Şehname" sinde satranç oyununa geniş biçimde değinilmektedir.
 1061
: Kilise, satrancı İslam kültürünün bir parçası olarak
ilan etti ve oynayanları aforoz etti.
1200 : Fransız romanı "Huon de
Bordeaux" da, Huan, Kral Ivory'nin kızıyla, kazanırsa geceyi
birlikte geçirmek ve yenilirse başının kesilmesi koşuluyla satranç
oynadı.
1283 : "Akıllı Alfons'un
Oyunları" adlı kitap, bilinen ilk satranç kitabıdır.
1475 : Avrupa'da oyunun içine
Kraliçe (Vezir) ve Papaz (Fil) dahil edilerek, oyunun üstünde
bulunan İslam kültürünün bir parçası olma gerekçesi ve dolayısıyla
da aforoz edilme tehlikesi ortadan kaldırıldı. Bu da satranç
zekasının en despot kafa yapılarını bile ikna ederek
düzeltebildiğinin diğer bir işaretidir.
 1492
: Kristof Kolomb, Marco Polo'nun doğu serüvenlerini
okuduktan sonra çok etkilenmiş, yaşam biçimini buna göre
yönlendirmiş ve uzun deniz yolculuklarına çıkarken yanına aldığı
eşyaların arasına satranç takımını da koydu.
1495 : İlk pratik satranç kitabı
İspanya'da Lucena tarafından yazıldı. El yazması olarak 20 bin
kopyasının çoğaltıldığı bilinmektedir.
 1510
: Yavuz Sultan Selim, şehzade iken sivil kıyafetle Safevi
Devleti'nin başındaki Şah İsmail ile ünlü satranç karşılaşmasını
yaptı. Yavuz Sultan Selim, 1514'de Safevi Devleti'ni devirdiğinde,
elde edilen ganimetler arasında 8 bin adet satranç takımının
bulunduğu arşivlerde yer almaktadır.
1575 : İlk uluslararası satranç
müsabakası Madrid'te Kral II. Philip'in sarayında yapıldı.
1700'ler : Satranç kafeleri moda
haline gelmeye başladı.
1747 : Fransız Philidor,
Suriyeli Stamma'yı 8-2 yendi.
1749 : Philidor'un yazdığı "Analyze
des Echecs" de satranç, tarihi belgelere dayanılarak anlatıldı. Bu
belgelere göre Heredot, Euripedes, Pliostratus, Homer, Virgil,
Aristotle, Seneca, Plato, Ovid, Horace, Quintilian ve Martial'ın
satranç oynadığından söz edilmektedir.
 1769
: İlk satranç makinesi "Türk", Baron Von Kempelen
tarafından icat edildi.
1783 : Philidor aynı anda üç
kişi ile oynayarak ilk çoğul gösteriyi gerçekleştirdi.
1790 : Sir William Jones'un "On
the Game of Chess" adlı kitabı yayımlandı.
1793 : Eyles Irwin'in "Account
of the Chinese Game of Chess" adlı kitabı yayımlandı.
1795 : Philidor öldü. Verdoni,
Sarratt ve Deschalpelles sonraki otuz yılın en güçlü satranççıları
oldular.
1801 : Captain Cox'un "On the
Burmha Game of Chess" adlı kitabı yayımlandı.
 1804
: İlk posta yolu ile oynanan satranç oyunu Breda ve Hague
oyuncuları arasında gerçekleşti.
1813 : 9 Haziran 1813 tarihinde,
dünyada ilk kez Liverpool Mercury gazetesi satranca köşe ayırdı.
1824 : Londra - Edinburg
arasında yazışmalı satranç maçı oynandı ve Edinburglular iki
galibiyet, iki beraberlik ve bir yenilgi ile maçı kazandılar.
1836 : İlk satranç dergisi olan
"La Palamade" Paris'te yayımlandı.
 1844
: İlk telgraf ile maç Baltimore ve Washington DC kentleri
arasında oynandı.
1854 : İlk problem yarışması
Londra'da yapıldı. Walter Grimshaw kazandı. Yarışmaya yalnızca
İngilizler katıldı.
1857 : Murphy aynı anda 51
yarışmacıya karşı oynadı.
1859 : Rusya'da ilk satranç
dergisi "Shakhmatny Listok" yayımlandı.
1876 : New York'ta parlak ödüllü
turnuva gerçekleşti.
 1878 : Telefonla ilk satranç
maçı İngiltere, Derbyshire'de gerçekleşti.
1881 : "British Chess Magazine"
yayımlanmaya başladı. (Kesintisiz olarak hala yayımlanmaktadır)
1883 : Londra turnuvasında,
Thomas Bright Wilson'ın tasarımladığı satranç saatleri kullanılmaya
başlandı.
1886 :
İlk resmi dünya şampiyonluk maçı Steinitz ve Zukertot arasında
gerçekleşti. (+10 = 5-5) skorla Steinitz Dünya Şampiyonu oldu.
1887 :
Londra satranç ligi kuruldu.
1895 :
İsviçre Zürih'te yapılan turnuvada Dr. J.Muller'in geliştirdiği
"İsviçre Sistemi" denilen eşlendirme kullanıldı.
 1902 :
İlk radyo ile satranç karşılaşması Atlantik'te gerçekleşti.
1924 :
Uluslararası Satranç Federasyonu FIDE kuruldu. (Federation
Internationale des Eches)
1928 :
Uluslararası Yazışmalı Satranç Federasyonu IFSB kuruldu. (International
Fernschach Bund)
1945 : ABD - SSCB arasında radyo ile satranç maçı oynandı. (Maç, İkinci
Dünya Savaşı'nın bitimini kutlama etkinlikleri kapsamında
düzenlenmişti.)
1950 :
FIDE satrançta unvanları vermeye başladı. (IGM, IM gibi.)
1951 : Yirmi yaş altı Dünya Şampiyonluğu maçları başladı.
1952 :
Kenneth Harkness, turnuvalarda "kuvvet puanı" (rating)
hesaplamalarını gerçekleştirdi.
1953 :
Yazışmalı Satranç Federasyonu unvan vermeye başladı.
1957 :
Bayanlar, satranç olimpiyatlarına dahil edildi. Avrupa şampiyonası
yapıldı.
 1958 :
Bilgisayarlarda satranç oynanmaya başlandı.
1971 : Avrupa Gençler Şampiyonası yapıldı.
1972 : Fischer, dünya şampiyonluğunu Ruslar'dan alan ilk batılı dünya
şampiyonu oldu.
 1975 :
Fischer satrancı bıraktı ve milyonlarca doları reddetti.
1976 :
Satranç bilgisayarları evlerde kullanılmaya başlandı.
1996 : Kasparov dünyanın en gelişmiş bilgisayarı olan IBM Deep Blue'yu 4-2
yendi.
 1997 :
Kasparov geliştirilmiş IBM Deep Blue'ya karşı 3-1/2-2-1/2 skorlarla
maçı kaybetti. Bu olay dünya satranç tarihinde bir dünya
şampiyonunun bilgisayara karşı kaybettiği ilk maç olarak tarihe
geçti
Kaynak :
http://www.hbalman.com/kultur/3/satranc.html
|
