|
Machgielis (Max) Euwe
(20 Mayis 1901 – 26 Kasim 1981)
 Matematikçi,
yazar ve Hollandalı bir büyük usta idi. 1935-1937 yılları arasında
besinci dünya şampiyonu oldu. Euwe ayrıca 1970-1978 yılları arasında
Dünya Satranç Federasyonu "FIDE" nin başkanı oldu.
Arka
plan
Max
Euwe Amsterdam yakınlarında Watergraafsmeer da doğdu. Amsterdam
üniversitesinde Matematik bölümünü bitirdi ve doktorasını 1926'da
aldı. Ardından önce Rotterdam'da sonra Amsterdam'da ki Kızlar
Lisesinde öğretmenlik yaptı. Matematikte ki bilgisiyle Thue-Morse
sistemini kullanarak satrançta ki bilinmezliği çözmeye çalıştı.
 Kariyeri
1921'den
1952'ye kadar katıldığı bütün Hollanda Şampiyonalarını kazandı, Euwe
ayrıca 1955'de ki katıldığı turnuvayı da kazandı. Bu dönemde
Şampiyonayı kazanabilen sadece iki kişi daha vardı, Salo Landau
(1936) ve Hein Donner (1954). Euwe Hollanda Şampiyonasını toplamda
on iki defa kazandı. 1928'de 12/15 yaparak Dünya Amatör
Satranç turnuvasının şampiyonu oldu. .
 Euwe
1920'lerin başından 1930'larin ortalarına doğru bir sürü güçlü
oyuncu ile oynadı. Bir ailesi ve üç çocuğu vardı o yüzden diğer
profesyonel satranç oyuncularına kıyasla çok daha az satranç
oynuyor, çalışıyordu. Sadece okul tatillerinde turnuvalara
katılabiliyordu, o yüzden turnuvalara nadiren katılabiliyordu. Fakat
oyunu git gide güçlendi, o yüzden 1930'larin başından itibaren
dünyanın en iyi ilk on satranççıları arasında yer aldı. Eski
dünya şampiyonu Jose Raul Capablanca ile 1931'de Hollanda'da
oynadığı maçta kaybetti.
 1934'de
katıldığı Zürich 1934 turnuvasında Euwe, Alekhine'in arkasından
ikinci oldu, fakat turnuvada Alekhine ile karşılaşmış ve onu
yenmişti. Bu yenilgi onun 1927-35 yılları arasında aldığı
altı turnuva yenilgilerinden biriydi.
Dünya
Şampiyonluğu
 15
Aralık 1935'de, 80 günlük bir zaman diliminde Hollanda'da 13 şehirde
oynadığı 30 maçın ardından, 15.5-14.5 gibi bir skorla Alekhine'yi
devirdi, ve besinci dünya şampiyonu oldu. unvanı Hollanda da
satrancı ateşledi.
Euwe'ün
başarısı ayni zamanda büyük bir üzüntüyle karşılandı ve bazen Alekhine'nin
alkolikliğine bağlandı. Fakat Euwe'ün Nottingham 1936 ve AVRO 1938
turnuvalarında ki basarisi onun hakkıyla dünya şampiyonu olduğunu
kanıtlıyordu. Reuben Fine söyle yazıyor: "Rövanş
maçından önceki iki yıl boyunca Euwe oyununu çok geliştirmişti fakat
diğer dünya şampiyonlarının yaptığı gibi hiçbir zaman rakiplerinin
üzerinde ki üstünlüğünü tadamadı çünkü bir süperiyorluğu yoktu."
 Euwe
yine Hollanda da yapılan 1937 rövanş maçını 15.5-9.5 gibi bir
skorla Alekhine'e kaybetti. Alekhine maça hazırlanmak için alkolü
bırakmıştı ama maçtan sonra yeniden içmeye başladı. Alekhine
1927-1935 senelerinde yaptığı gibi yine satranç dünyasını domine
etti.
Alekhine'e karşı yaptığı iki dünya şampiyonluğu maçı ayrıca Euwe'ün
kariyerinde ki kalbini temsil ediyordu. İkisi toplamda 86 resmi maç
yaptılar Alekhine'nin +28 -20 =38 üstünlüğü var chessgames.com'da
ki verilere göre. Alekhine'nin galibiyetlerinin çoğu maç serilerinin
başına geliyor. çünkü o zaman Alekhine hem dokuz yas daha büyüktü ve
daha tecrübeliydi. Rövanş maçında da Alekhine altı sayı farkla
kazanmıştı maçları o yüzden bu iki şampiyon'un maçları daha çok
1925-1935 yılları arasında başa baş geçiyordu.
İleriki
yıllar
Euwe 1938'de
AVRO turnuvasında oynadı. Hollanda Satranç Federasyonunun organize
ettiği bu turnuvaya dünyanın en iyi 8 oyuncusu da katılıyordu.
Alekhine ile dördüncülüğü paylaştı ayrıca organizasyonda büyük emeği
vardı.
Paul Keres ile
Hollanda da 1939-40'da maç yapıp 6.5-7.5 kaybetti.
 Alekhine'nin
1946'da ki ölümünün ardından bir çok insan Euwe'ün resmi dünya
şampiyonu olarak kabul edilme hakki olduğunu düşünüyordu, hem en
azından Groningen'de ki büyük turnuvada Mikhail Botvinnik'in
arkasından tek başına ikinci olmuştu. Gene de Euwe 1948'de ki beş
kişinin katıldığı Dünya Satranç Şampiyonasına katildi. Fakat 47
yaşında ki "veteran" büyük usta diğer oyunculardan çok daha yaşlıydı
ve sonuncu oldu.
Katıldığı son
büyük turnuva Adaylar Şampiyonası, Zürih 1953 oldu, ki orada da
sondan ikinci oldu.
Hollanda adına
toplam yedi satranç olimpiyatına katildi, 1927'den 1962'ye kadar.
Bütün maçlarda birinci masa oynadı.1927 Londra'da 9.5/13
yaptı, Stockholm 1937'de 8/12 yaparak bronz madalya aldı, Dubrovnik 1950'de
8/12, Amsterdam 1954'de 8.5/11, Münih 1958'de 57 yaşında 6.5/16
bronz madalya aldı, Leipzig 1960'da 6.5/16 ve son olarak Varna 1962
4/7. Toplam 54.5/87 yaptı: 62.6%
Euwe 1957'de
geleceğin dünya şampiyonu ondört yaşında ki Bobby Fischer'le bir maç
yaptı. Euwe'ün Fischer'e karşı hayati boyunca elde ettiği sonuç
söyledir: +1-1=1.
Arnold
Denker'in
The Bobby Fischer I Knew And
Other Stories
(Tanıdığım Bobby
Fischer Ve Başka Hikayeler), yardımcı yazarı Larry Parr'a
göre Euwe kariyeri boyunca 102 defa turnuva kazanmıştır. çoğu
oyuncuların ve turnuvaların yerli olmasına rağmen bu etkileyici bir
sonuçtur, özellikle de Euwe'nin profesyonel bir oyuncu olmadığını
göz önünde bulundurursak.
FİDE
Başkanı
 1970'de
69 yaşında başlayarak Euwe 1978'e kadar FİDE başkanı oldu. ünlü
Boris Spassky'le Bobby Fischer arasında geçen 1972 Dünya
Şampiyonasının organizatörlerinden biridir. 1981'de 80 yaşındayken
öldü ve satranca katkılarından dolayı bütün dünyada saygı görür.
FİDE başkanı iken çok fazla gezerek FİDE'ye bir sürü yeni üye
kazandırdı.
Başka
Bir sürü
satranç kitabi yazdı fakat en ünlüleri
Oordeel en Plan (Karar ve Plan) ve açılışlar hakkında
olan
Satranç Arşivi
dir.
Amsterdam'da
Max Euwe Plein (sokağı) vardır. 'Max Euwe Stichting' diye bir yerde
vardır. Max Euwe müzesinde Euwe'ün kupaları ve satranç kitabi
koleksiyonu vardır.
 Torunu
Esmee Lammers'in çok ünlü bir çocuk kitabi vardir:
Lang Leve de Koningin
(çok yasa kraliçem) Hikayenin konusu küçük bir kızın hem
satranç öğrenip/oynayıp hem de babasını bulması hakkındadır. Lammers
hikayeyi 1995'de filme çekti.
Çeviren: Mahir Onat Topal
Editör: Tutku Dinçer
Kaynak :
http://en.wikipedia.org/
|
